Platform voor buurtontwikkeling

Wijkgericht werken is de nieuwe realiteit

Hoe doe je dat succesvol en effectief?
Wijkgericht werken is de nieuwe realiteit

Foto: stock (123rf)

Interview
afbeelding van Platform31  
8 oktober 2019

Hoe kijken professionals uit de wijk aan tegen het wijkgericht werken van gemeenten? Hoe integraal gebeurt dat volgens hen? En hoe verloopt de samenwerking? Charlotte Post, adviseur leefbaarheid en duurzaamheid, vertelt over haar succesvolle samenwerkingen met bewoners en gemeenten.

 

Charlotte Post werkt voor Spectrum en adviseert en ondersteunt bewonersinitiatieven in de wijk. Op dit moment is ze betrokken bij de Leefbaarheidsalliantie Gelderland. ‘Bewonersinitiatieven ondersteunen die de leefbaarheid versterken, dat is wat de Leefbaarheidsalliantie doet', volgens Charlotte. ‘Aan het begin was dit vooral gericht op het sociaal domein, maar er zijn nu ook steeds meer verbindingen met het fysieke domein. Bijvoorbeeld op de thema’s energie, klimaatadaptatie en mobiliteit. Het uiteindelijke doel is om de leefwereld en systeemwereld meer met elkaar te verbinden en meer vanuit bewoners te laten ontstaan’, licht Charlotte toe.

Inmiddels zijn meer dan 2000 bewonersinitiatieven ondersteund door de Leefbaarheidsalliantie. Uiteenlopend van hulp bij het aanvragen van subsidies tot het trainen van initiatiefnemers in sociaal ondernemerschap. Denk aan initiatieven die te maken hebben met maatschappelijk vastgoed (buurthuizen), integratie (vluchtelingen, nieuwkomers) en de inrichting van de openbare ruimte (speelplekken, buurtmoestuinen). De Initiatievenkaart op de website van de Leefbaarheidsalliantie geeft een goede impressie van deze initiatieven.

Koppelkansen in de wijk

Het op een slimme manier verbinden van verschillende thema’s, initiatieven en enthousiaste mensen in een wijk, is volgens Charlotte dé manier om systeem- en leefwereld dichter bij elkaar te brengen. ‘Het beleid en de opgaven van gemeenten matchen lang niet altijd met de leefwereld (en initiatieven) van bewoners. Zo is duurzaamheid een urgent en groot thema voor gemeenten, waarmee zij bewoners in actie willen laten komen om de beoogde doelen (energiebesparing, CO₂-reductie, beperken warmtestress, et cetera) te halen. Gemeenten vinden het moeilijk om deze grote en abstracte onderwerpen dichtbij bewoners te brengen. Buurtinitiatieven (of andere bewegingen ‘van onderop’) zijn hier veel beter in. Zij weten wat er speelt en gebruiken de juiste woorden.’

Ook benieuwd hoe je succesvol en effectief vorm geeft aan wijkgericht werken? Meld je dan snel aan voor de laatste plekken Werkplaatsen Wijkgericht Werken, georganiseerd door Platform31, samen met LPB en A&O fonds Gemeenten.

‘In een wijk als Malburgen (Nijmegen), waar relatief veel mensen met een beperkt budget wonen, moet je projecten gericht op gedragsverandering heel anders insteken dan in een wijk in Oosterbeek. Het is altijd zoeken naar het juiste haakje én de juiste timing. Vooral op het gebied van duurzaamheid moet je bewoners vaak eerst ‘rijp maken’.’, is de ervaring van Charlotte. Aansluiten bij al bestaande initiatieven en projecten kan dit versnellen.

Win-winsituatie

‘Een win-winsituatie kan ontstaan als we bijvoorbeeld het thema armoede koppelen aan duurzaamheid. De Energieboxen waar verschillende gemeenten mee werken, zijn hier een goed voorbeeld van.’ Dit zijn dozen met handige spullen (zoals led lampen, tochtstrips, douchewekkers) die inwoners (vaak gratis) ontvangen tijdens een vrijblijvend energieadviesgesprek over de woonsituatie. Bewoners kunnen direct geld besparen door gebruik te maken van de spullen en voor gemeenten draagt dit bij aan lange termijn, duurzaamheidsdoelstellingen. Charlotte: ‘Deze projecten zijn extra succesvol als ze gekoppeld worden aan een (sociale) Energiecoach. Dit is iemand die advies kan geven over energiemaatregelen en led lampen, maar ook kijkt naar het huishoudboekje en gedrag.’

Verbindende schakel

Bij het ondersteunen van bewonersinitiatieven komen de Leefbaarheidsalliantie en de Gelderse gemeenten elkaar vaak tegen. Charlotte is dan de verbindende schakel tussen initiatiefnemer en gemeente en focust op het laten aansluiten van leef- en systeemwereld. ‘In eerste instantie ondersteun ik bewoners die in hun eigen dorp of wijk een initiatief willen nemen om de leefbaarheid te verbeteren. Daarvoor gaan we vaak in gesprek met programmamanagers en gebiedscoördinatoren van gemeenten. Dan gaat het bijvoorbeeld over het wijzigen van een bestemmingsplan, over initiatieven die niet passen bij gemeentelijk beleid, of over initiatiefnemers die alleen ‘in eigen straatje’ praten. Het is dan altijd de kunst om op zoek te gaan naar het gemeenschappelijk belang en doel.’

Het is niet de gemeente, maar de ambtenaar die wel of niet integraal werkt

Om aan te sluiten bij de behoeften van bewoners ziet Charlotte dat een integrale werkwijze binnen de gemeentelijke organisatie nodig is. Bewoners denken immers niet in domeinen. In hoeverre lukt dat integraal werken bij Gelderse gemeenten? ‘Dat is nu erg wisselend’, is Charlotte’s ervaring. ‘Het is niet de gemeente, maar vooral de (wijk)ambtenaar die wel of niet integraal werkt. En dé ambtenaar bestaat niet. Je hebt de klassieke ambtenaar die werkt vanuit beleid, vanuit het gemeentehuis. En je hebt de ambtenaar die middenin de wijk staat. Ik vind het daarom lastig om een trend te zien in de mate waarin het gemeenten lukt om integraal te werken. Maar wat je wel vaak ziet: zodra een bepaald initiatief succesvol van de grond komt, ontstaat een olievlekwerking, zowel binnen de gemeentelijke organisatie als in de wijk. Bij professionals én bewoners ontstaat dan energie om gezamenlijk de schouders eronder te zetten.’

Tips van Charlotte:
  1. Organiseer projecten op straat- of buurtniveau. Sommige gemeenten werken al wijkgericht, maar de leefwereld van bewoners is vooral de straat of buurt. Zo kun je aan de ene kant bestaande kennis en kunde van bewoners zo lokaal mogelijk benutten. Aan de andere kant ontstaat bij bewoners meer begrip voor de belangen in en bij de systeemwereld. Zaken komen automatisch in verbinding te staan met elkaar.
  2. Ondersteun en faciliteer allereerst de initiatieven die er al zijn. Bijvoorbeeld door een loket te openen waar initiatiefnemers terecht kunnen met vragen (zoals bij de Leefbaarheidsalliantie).
  3. En laat ook eens los. Niet iedereen kan of wil meedoen. Maar geef bewoners die wél initiatief nemen ook daadwerkelijk de ruimte in hun wijk. Ga het experiment aan!

Dit interview is geschreven door Ruben Bouwman en verscheen eerder op de website van Platform31.

Lees meer over:
afbeelding van Danielle van Oostrum

Danielle van Oostrum

Ik werk als communicatieadviseur bij Movisie. Voor Buurtwijs verzorg in de webredactie, onderhoud ik het Facebookaccount en maak ik de nieuwsbrieven.
afbeelding van Platform31  

Platform31

Kennis- en netwerkorganisatie Platform31 ziet de trends in stad en regio. We verbinden beleid, praktijk en wetenschap rondom actuele vraagstukken en komen tot een aanpak waarmee bestuurders, beleidsmakers en uitvoerders direct aan de slag kunnen.